Geschiedenis van de valkerij:
Er bestaat geen nauwere band tussen mens en roofvogel dan die via
de valkerij, zoals Roger Tory Peterson al schreef in 1948: De mens is uit het
duister gekomen met een
slechtvalk op zijn pols. Diens koele, bruine ogen zijn
meer dan die van welke andere vogel ook getuige geweest van de strijd om
beschaving, van de armoedige tenten op de Aziatische steppen, duizenden jaren
geleden, tot de marmeren paleizen van de Europese koningen in de 17de eeuw.
Valkerij, ook wel foutief valkenjacht genoemd, is ruim gesproken het vangen van
wilde prooidieren met afgerichte roofvogels. Ze groeide uit van een jachtmethode
tot een sport. De oorsprong van de valkerij is onder het stof der eeuwen
verborgen, maar ligt vermoedelijk in het Nabije, Midden- of Verre Oosten.
Sommige auteurs beweren dat zij al in 2000 voor Christus is ontstaan, maar het
oudste bewijs is een Assyrisch bas-reliëf uit 722 - 705 voor Christus. |
De levensstijl van de nomadische volkeren van Azië leenden zich
bij uitstek
 voor de valkerij en het gebruik van valken en arenden was
waarschijnlijk een doeltreffender methode om vlees te vangen dan de primitieve
bogen of speren. De valkerij werd in India vermoedelijk al vroeg beproefd,
hoewel de vroegste aanwijzing ervoor pas uit de 2de eeuw na Christus dateert.
Zij bereikte er haar grootste populariteit met het binnendringen van de islam in
de 14de eeuw.
In China stammen de oudste verwijzingen naar het gebruik van valken bij de lacht
uit 680 voor Christus in het koninkrijk Tsjo. Tijdens de Han-dynastie (206 v.C.
- 220 n.C.) nam de populariteit van de valkerij duidelijk toe. Van keizer Tang
werd gezegd dat hij vaak in het bos ging jagen met valken.
In Japan dateert de eerste vermelding van valkerij uit 720 n.C. De sport werd
waarschijnlijk ook in Korea beoefend. Een geschrift vermeld een vreemde vogel
die voor de jacht werd gebruikt in het 43ste regeringsjaar van de Japanse keizer
Nintoku (355 n.C.). De valkerij in Perzië en Arabië zou al zeer vroeg zijn
begonnen en Perzië was het middelpunt van de valkerij in het Nabije Oosten.
Er bestaat geen bewijs dat de valkerij bekend was aan de oude joden in Palestina
en ze was niet algemeen bekend in het antieke Europa. Ze is niet afgebeeld op
Griekse amfora's en Romeinse fresco's, al zijn daar wel andere jachtvormen op te
zien. De valkerij bestond al in het Middellandse Zeegebied rond 400 n.C., toen
een oude schrijver het verlangen uit zijn jeugd verwoordde als: "een snelle hond
en een prachtige
havik".
In de 6de eeuw vormde de valkerij een vast onderdeel van het leven van de
Germaanse stammen. Hun wet zei: "Indien iemand het waagt om andermans havik te
stelen, bevelen wij dat de vogel zelf een achtste pond vlees van de borst van de
dief eet", wat betekende dat het voer voor de valk op de borst van de dief zou
worden gelegd. Wetten beschermden ook nesten of bomen waarin nesten zaten. In de
periode 500 - 1600 n.C. bereikte de sport zijn hoogtepunt in de feodale
maatschappijen van het Europese christendom en de islam. de stand waartoe men
behoorde, bepaalde welke vogel men mocht gebruiken, zoals abdis Juliana Berger
in de Middeleeuwen schreef: "Een arend
 voor
een keizer, een
giervalk voor een koning, een
slechtvalk voor een graaf, een
smelleken voor een jonkvrouw, een
havik voor een jonker, een
sperwer voor een
priester, een musket (mannelijke sperwer) voor de schriftgeleerden. Valken waren
deel van het dagelijks leven en werden meegenomen naar hof, kerk of
toernooiveld.
Door velen wordt de Duitse keizer Frederik II van Hohenstaufen (1194 - 1250)
beschouwd als de grootste valkenier die ooit geleefd heeft en als monarch die
voor zijn tijd waarlijk modern was.
De komst van doeltreffende vuurwapens voor de jacht, landontginning, het beheer
van jachtterreinen en het verdwijnen van het feodale systeem worden beschouwd
als oorzaken voor de neergang van de valkerij in Europa in de 17de en 18de eeuw.
De weergaloze verering van roofvogels in Europa werd vervangen door het doden
van volwassen en jonge vogels en de vernietiging van hun nesten, omdat ze werden
gezien als schadelijk en als concurrentie bij de jacht. De valkerij werd
sedertdien nog slechts door een enkeling beoefend. |
|
printvriendelijke versie |
|
