Eaglewatch: roofvogels en uilen

Sperwers en valken: Pagina terug

Op grond van verschillen in lichaamsbouw en leefwijze splitst de zoŲlogische systematiek de valken (Falconiformes) als aparte orde af van de overige roofvogels (Accipitriformes). Bovendien vormen de gieren van de Nieuwe Wereld (Cathartiformes), die in Midden- en Zuid-Amerika voorkomen, een eigen orde. De valken verschillen van de overige roofvogels in de volgende punten:

  • Aan weerszijden van de bovensnavel bevindt zich een hoekige tand, die correspondeert met de inkervingen in de ondersnavel. Daardoor zijn valken in staat hun prooien door een beet in de nek (doorbijten van de halswervels) te doden.

  • Het neusgat is rond met in het midden een uitsteekseltje, terwijl bij de overige roofvogels het neusgat ovaal of spleetvormig is.

  • Valken bouwen doorgaans zelf geen nest maar leggen hun gelige- tot roodbruine eieren zonder meer op de grond, bijvoorbeeld in een oud nest van een andere vogelsoort, op een rotsrichel of in een uitholling.

  • De rui van de handpennen verloopt bij de valken in een andere volgorde dan bij de overige roofvogels.

Sperwers en valken onderscheiden zich behalve door vele andere eigenschappen ook in de manier waarop zij hun prooi doden. Sperwers zijn 'grijpdoders', die hun prooi met de klauwen doden.


Sperwers: Doden met de klauwen: Pagina terug

De sperwers vangen niet alleen hun prooidieren met hun klauwen, maar zij doden ze er ook meen. Als een havik bijvoorbeeld een duif gevangen heeft, maken zij met de klauw instinctief een knellende beweging. Daarbij dringen de vlijmscherpe nagels in het lichaam van het slachtoffer en brengen dodelijke verwondingen toe aan hart, longen of andere inwendige organen. Het gevangen dier sterft snel aan inwendige bloedingen. De snavel van de sperwer dient uitsluitend als 'scheurapparaat' en komt pas in actie als de prooi dood is. De jager plukt de buit met zijn snavel zeer zorgvuldig en scheurt vervolgens het vlees uit het lichaam.

Poot sperwer


Valken: Doden met de snavel: Pagina terug

Heel anders ziet het doden door valken eruit. De klauwen dienen uitsluitend om de prooi vast te houden. Bij soorten die jacht maakt op vogels, zoals de slecht- en boomvalk, zijn de tenen - vooral de middelste - erg lang en dun. Zij moeten een flink deel van het lichaam van het slachtoffer kunnen omspannen om de prooi goed vast te kunnen houden. Heeft de valk zijn slachtoffer eenmaal in de 'tang', dan buit hij zich voorover en bijt met de snavel de wervelkolom (halswervels), vlak achter de kop door, zodat de dood ogenblikkelijk intreedt. Voor dit doel is de haaksnavel voorzien van scherpe snijranden; bij valken zijn deze tevens nog voorzien van een groef.

Snavel valk