|
|
| |
| Uilen (Strigiformes) |
|
Uilen worden wel beschouwd als "roofvogels van de nacht". Voor
de roofvogels reserveert men soms de benaming "dagroofvogels". Er zijn veel
overeenkomsten in leefwijze en vormen uilen in veel opzichten de nachtelijke
tegenhanger van de roofvogels.
Uilen vormen een zeer uniforme groep vogels, waarvan de stamboom ten minste 50
to 60 miljoen jaar teruggaat. De opvallende overeenkomst van de voor de
classificatie bepalende kenmerken geldt als aanwijzing voor een
gemeenschappelijke (monofyletische) afstammingslijn van alle bekende
uilensoorten, hetgeen wilzeggen dat de levensvorm uil in de evolutie slechts
éénmaal tot ontwikkeling is gekomen.
Alle uilen en de meeste roofvogels zijn predators, dat wil zeggen dat ze
gespecialiseerd zijn in het vangen en doden van levende dieren. Ze jagen voor
een deel op dezelfde prooien, zoals kleine knaagdieren en zangvogels, soms in
hetzelfde gebied. Daarbij hebben zij de taken keurig verdeeld: roofvogels jagen
overdag en uilen 's nachts. Haarscherp is die verdeling niet. Sommige roofvogels
jagen nog in de schemering, wanneer veel uilen ook al op pad zijn.
|
| Kenmerken van de uilen (Strigiformes) |
|
Evenals de roofvogels hebben ook de uilen een gekromde, scherpe snavel en vlijmscherpe nagels aan de tenen.
Bij gedetailleerde beschouwing blijkt de snavel toch heel anders gebouwd te zijn
dan die van de roofvogels. De buitenste teen kan naar achteren gedraaid worden, zodat de vogel een tak goed kan omklemmen en een betere greep heeft.
De spijsvertering van uilen is ook anders dan die van de roofvogels. In tegenstelling tot de roofvogels heeft
de uil geen krop, maar compenseert dit met een elastischer slokdarm, waarmee ze
in één keer meer voedsel kunnen verwerken. Na een bepaalde tijd worden de onverteerbare delen, als haren, veren, nagels, tanden en beentjes, in de vorm van een braakbal uitgebraakt. Deze braakballen bevatten, in tegenstelling tot die van roofvogels, nog beentjes van de prooidieren.
Uilen hebben een extra ooglid, welke bij de roofvogels ontbreekt. Dit is een
membraan (membrana nictitans) dat de uilen als extra ooglid (knipvlies) over hun
oog kunnen schuiven.
Uit deze en andere in- en uitwendige verschillen hebben specialisten
geconcludeerd dat roofvogels en uilen helemaal niet verwant zijn en dat ze geen
gemeenschappelijke voorouders hebben. Uilen zijn verwant aan koekoeken en
nachtzwaluwen, terwijl roofvogels tussen eenden en hoenderachtigen staan.
Sommige deskundigen menen dat roofvogels het meest verwant zijn aan de
ooievaars.
|
| Soortenrijkdom van de uilen (Strigiformes) |
|
|
Tegenwoordig komen op de hele wereld tussen de 109 en 212
soorten uilen voor. Dit opvallend grote verschil kan deels verklaard worden door
de verschillende inzichten onder de systematici aangaande de taxonomische status
van bepaalde vormen. Anderzijds worden de verschillen veroorzaakt door de
geringe kennis van de biologie, ethologie en ecologie van meerdere uilensoorten,
met name in de relatief minder goed onderzochte tropische bossen.
| Genus |
Fossiele soorten |
Soorten
wereldwijd |
Soorten in europa |
| auteur |
Burton 1986 |
Mikkola 1983 |
Hoyo 1999 |
König 1999 |
|
 |
| Tyto |
10 |
8 |
14 |
17 |
1 |
|
|
| Nyctea |
- |
1 |
1 |
1 |
1 |
| Surnia |
- |
1 |
1 |
1 |
1 |
| Aegolius |
- |
2 |
4 |
4 |
1 |
| Athene |
2 |
4 |
4 |
4 |
1 |
| Asio |
4 |
4 |
7 |
7 |
2 |
| Bubo |
6 |
13 |
17 |
21 |
1 |
| Strix |
3 |
14 |
19 |
21 |
3 |
| Glaucidium |
1 |
11 |
31 |
29 |
1 |
| Otus |
2 |
22 |
63 |
67 |
1 |
|
|
| Totaal |
28 |
80 |
161 |
172 |
13 |
|
| Systematische indeling van de uilen (Strigiformes) in
Europa |
|
|
|
Strigiformes |
|
|
| Tytonidae
(1 soort in Europa) |
Strigidae
(12 soorten in Europa) |
| Kerkuil |
Ruigpootuil |
Dwergooruil |
| Steenuil |
Ransuil |
| Dwerguil |
Velduil |
| Sperweruil |
Oehoe |
| |
Sneeuwuil |
| Bosuil |
| Oeraluil |
| Laplanduil |
|
|
|
|
|
 |
 |
 |
|
|
