Eaglewatch: roofvogels en uilen
  Wetenschappelijke naam
  Nederlandse naam
Uilen (Strigiformes)
Uilen worden wel beschouwd als "roofvogels van de nacht". Voor de roofvogels reserveert men soms de benaming "dagroofvogels". Er zijn veel overeenkomsten in leefwijze en vormen uilen in veel opzichten de nachtelijke tegenhanger van de roofvogels.

Uilen vormen een zeer uniforme groep vogels, waarvan de stamboom ten minste 50 to 60 miljoen jaar teruggaat. De opvallende overeenkomst van de voor de classificatie bepalende kenmerken geldt als aanwijzing voor een gemeenschappelijke (monofyletische) afstammingslijn van alle bekende uilensoorten, hetgeen wilzeggen dat de levensvorm uil in de evolutie slechts ťťnmaal tot ontwikkeling is gekomen.

Alle uilen en de meeste roofvogels zijn predators, dat wil zeggen dat ze gespecialiseerd zijn in het vangen en doden van levende dieren. Ze jagen voor een deel op dezelfde prooien, zoals kleine knaagdieren en zangvogels, soms in hetzelfde gebied. Daarbij hebben zij de taken keurig verdeeld: roofvogels jagen overdag en uilen 's nachts. Haarscherp is die verdeling niet. Sommige roofvogels jagen nog in de schemering, wanneer veel uilen ook al op pad zijn.
 
Kenmerken van de uilen (Strigiformes)
Evenals de roofvogels hebben ook de uilen een gekromde, scherpe snavel en vlijmscherpe nagels aan de tenen. Bij gedetailleerde beschouwing blijkt de snavel toch heel anders gebouwd te zijn dan die van de roofvogels. De buitenste teen kan naar achteren gedraaid worden, zodat de vogel een tak goed kan omklemmen en een betere greep heeft.

De spijsvertering van uilen is ook anders dan die van de roofvogels. In tegenstelling tot de roofvogels heeft de uil geen krop, maar compenseert dit met een elastischer slokdarm, waarmee ze in ťťn keer meer voedsel kunnen verwerken. Na een bepaalde tijd worden de onverteerbare delen, als haren, veren, nagels, tanden en beentjes, in de vorm van een braakbal uitgebraakt. Deze braakballen bevatten, in tegenstelling tot die van roofvogels, nog beentjes van de prooidieren.

Uilen hebben een extra ooglid, welke bij de roofvogels ontbreekt. Dit is een membraan (membrana nictitans) dat de uilen als extra ooglid (knipvlies) over hun oog kunnen schuiven.

Uit deze en andere in- en uitwendige verschillen hebben specialisten geconcludeerd dat roofvogels en uilen helemaal niet verwant zijn en dat ze geen gemeenschappelijke voorouders hebben. Uilen zijn verwant aan koekoeken en nachtzwaluwen, terwijl roofvogels tussen eenden en hoenderachtigen staan. Sommige deskundigen menen dat roofvogels het meest verwant zijn aan de ooievaars.
 
Soortenrijkdom van de uilen (Strigiformes)

Tegenwoordig komen op de hele wereld tussen de 109 en 212 soorten uilen voor. Dit opvallend grote verschil kan deels verklaard worden door de verschillende inzichten onder de systematici aangaande de taxonomische status van bepaalde vormen. Anderzijds worden de verschillen veroorzaakt door de geringe kennis van de biologie, ethologie en ecologie van meerdere uilensoorten, met name in de relatief minder goed onderzochte tropische bossen.

Genus Fossiele soorten Soorten wereldwijd Soorten in europa
auteur Burton 1986 Mikkola 1983 Hoyo 1999 KŲnig 1999  
Tyto 10 8 14 17 1
Nyctea - 1 1 1 1
Surnia - 1 1 1 1
Aegolius - 2 4 4 1
Athene 2 4 4 4 1
Asio 4 4 7 7 2
Bubo 6 13 17 21 1
Strix 3 14 19 21 3
Glaucidium 1 11 31 29 1
Otus 2 22 63 67 1
Totaal 28 80 161 172 13
 
Systematische indeling van de uilen (Strigiformes) in Europa
 
Strigiformes
Tytonidae (1 soort in Europa) Strigidae (12 soorten in Europa)
Kerkuil Ruigpootuil Dwergooruil
Steenuil Ransuil
Dwerguil Velduil
Sperweruil Oehoe
  Sneeuwuil
Bosuil
Oeraluil
Laplanduil
 
 
Verwante onderwerpen